Taslak Kontrolü ve Yakıt Tüketimi
Aracımın yakıt tüketimi bir yaz sonu kendiliğinden yükseldi. Aynı yollar, aynı sürüş, ama depo daha çabuk bitiyordu. Rölantide hafif bir titreme, gaz keserken tuhaf bir ıslık sesi... Servise gitmeden önce kendim bakmaya karar verdim ve sorunun büyük kısmının motorun hava taraflı dengesinde olduğunu gördüm. O günden sonra "araç taslak arttı" dediğimde ne anlamam gerektiğini de öğrendim: motorun emdiği hava ile ölçülen hava arasındaki fark bozulmuş, üstüne bir de mekanik sürtünmeler eklenmişti. Aşağıda kendi başıma nasıl ilerlediğimi, hangi noktalara baktığımı ve hangi sırayla ilerlemenin mantıklı olduğunu anlatıyorum.
Taslak (motor çekişi) tam olarak neyi anlatıyor?
Motor, pistonlar aşağı inerken emme manifoldunda bir emiş, yani negatif basınç oluşturur. Bu emişe halk arasında "çekiş" ya da "taslak" deniyor. Bu değer motorun sağlığı hakkında çok şey söyler: manifold vakumu normalde rölantide sabit ve düzenli olmalıdır. İbre titriyorsa, değer beklenenin altındaysa ya da gaz kesildiğinde geç toparlıyorsa bir yerde ölçülmeyen hava içeri giriyor demektir.
Ölçülmeyen hava, motor beyninin hesabını bozar. Beyin hava filtresinden geçen havayı ölçüp ona göre yakıt gönderir. Sızıntıdan giren hava ölçüme girmediği için karışım fakirleşir, oksijen sensörü bunu görür, beyin yakıtı artırarak dengelemeye çalışır. Sonuç: rölantide dalgalanma, soğukta zor çalışma ve her kilometrede az az kaybedilen yakıt.
- Rölanti devri kendiliğinden inip çıkıyor
- Gaz kesince devir yavaş düşüyor, bir yerde takılıyor
- Motor bölmesinden ince, sürekli bir ıslık/tıslama duyuluyor
- Motor arıza lambası "fakir karışım" temalı bir hatayla yanıyor
- Klima açıldığında titreme belirginleşiyor
Hava sızıntısını evde nasıl buldum
Elimde pahalı bir duman makinesi yoktu, klasik yöntemlerle gittim. Motoru çalıştırıp, kaportayı açıp önce kulakla dinledim. Fan devreye girmeden, sessiz bir ortamda ıslık sesini bulmak sandığımdan kolaydı. Sonra sırayla şunlara baktım:
- Emme hortumu ve körük: Hava filtresi kutusundan gaz kelebeğine giden kalın körüğü elle büküp kıvrımların içine baktım. Kırışıkların dibinde çatlaklar motor dururken görünmüyor, esnetince ortaya çıkıyor.
- Vakum hortumları: İnce lastik hortumların uçları sertleşip çatlıyor. Ucundan bir santim kesip tekrar takmak çoğu zaman çözüyor. Bu hortumların genel durumu, kayış ve kaplin bakımıyla birlikte düşünülmesi gereken bir konu.
- Manifold contası ve kelepçeler: Şüphelendiğim yerlere motor çalışırken az miktarda sabunlu su püskürttüm. Sızıntı olan noktada köpük içeri çekiliyor, kabarcıklar oynuyor.
- Karter havalandırması (PCV): Tıkanmış ya da açık kalmış bir PCV valfi, tam bir vakum kaçağı gibi davranır. Yağ kapağını rölantide hafif aralayıp emiş olup olmadığını kontrol ettim.
- Yağ çubuğu ve yağ kapağı: Tam oturmamış bir yağ çubuğu bile karışımı bozabiliyor. Yağ değişimi yaparken bunu kaç kez unuttuğumu söylemeyeyim.
Bir uyarı: yanıcı sprey ile sızıntı arama yöntemini duymuşsunuzdur, devir yükseliyorsa kaçak var mantığıyla çalışır. İşe yarıyor ama sıcak motorda yangın riski taşıyor. Sabunlu su ile başlayın, olmazsa duman testi yapan bir yere götürün.
Emme tarafındaki tıkanıklık: sızıntının tersi
Bir de madalyonun öbür yüzü var. Sızıntı fazla hava demekse, tıkanıklık yetersiz hava demek. Tozlu yolda çok kullandığım dönemde hava filtresi öyle dolmuştu ki motor gaza geç cevap veriyor, yüksek devirde soluksuz kalıyordu. Filtreyi çıkarıp ışığa tuttum, arka tarafını göremiyordum bile.
Aynı şekilde gaz kelebeği gövdesinin iç yüzeyinde biriken kurum tabakası, kapağın tam kapanmasını ve doğru açılmasını engelliyor. Motoru kapatıp uygun temizleyici ile bezle sildim; iç kenardaki kaplamayı zımparalamamaya dikkat ettim. Yakıt filtresi ve bujiler de bu tabloya dahil: zayıf ateşleme veya kısıtlı yakıt akışı, hava tarafı kusursuz olsa bile tüketimi yukarı çe