Hava Filtresini Temizleyerek Ömrünü Uzatma

Aracımın hava filtresini ilk kez kendim söktüğümde, kutunun içinden çıkan o toz bulutunu görüp biraz utandığımı hatırlıyorum. Yıllarca "servis nasılsa bakıyor" diye düşünmüştüm. Sonradan öğrendim ki çoğu serviste filtreye bakmak, kapağı açıp göz ucuyla bakmaktan öte gitmiyor. O günden beri hava filtresi temizleme işini kendim yapıyorum ve dürüst olmak gerekirse motor bakımının en kolay, en tatmin edici parçalarından biri. Yarım saatinizi ayırıp doğru yaptığınızda motorun daha rahat soluduğunu gerçekten hissediyorsunuz.

Önce Şunu Netleştirelim: Filtreniz Yıkanabilir mi?

Bu soruyu atlarsanız iyi niyetle filtrenizi çöp edebilirsiniz. Piyasadaki hava filtrelerinin büyük bölümü kuru kağıt (selüloz) tipi. Bunlar tek kullanımlıktır; suyla yıkarsanız kağıt lifleri şişer, kuruduğunda gözenek yapısı bozulur ve filtreleme kabiliyetini kaybeder. Kağıt filtreye yapabileceğiniz tek şey nazikçe tozunu almaktır.

Yıkanabilir filtreler ise genelde pamuklu gazlı bez katmanlarından oluşur ve alüminyum bir tel kafesle desteklenir. Elinize aldığınızda hafif yağlı, kırmızı ya da mavimsi bir renk görürseniz, karşınızda yağ emdirilmiş yıkanabilir bir filtre var demektir. Bir de sünger yapılı (poliüretan) tipler var; bunlar da yıkanır ama temizlik ve yağlama yöntemleri farklıdır.

• Kağıt filtre: Yıkanmaz. Basınçlı hava bile mesafeli tutulmalı, gözenekleri patlatabilir.
• Pamuklu gazlı bez filtre: Yıkanır, kurutulur, yağlanır. Ortalama 40-50 bin kilometrede bir temizlik yeter.
• Sünger filtre: Yıkanır, ama özel sünger filtre yağıyla yağlanmalı.

Emin değilseniz filtrenin kenarındaki etiketi okuyun; yıkanabilir olanların üzerinde neredeyse her zaman marka ve "washable / reusable" ibaresi bulunur. Filtre tiplerinin genel mantığını ve yağ ile yakıt filtreleriyle olan ilişkisini ayrıca anlattığım sayfaya da göz atmanızı öneririm.

Sökme Aşaması: Acele Etmeyin

Motorun soğuk olmasını beklerim, çünkü sıcak motor kapağının etrafında çalışmak hem elinizi yakar hem dikkatinizi dağıtır. Hava filtresi kutusu genellikle motorun bir köşesinde, kalın bir hortumla gövdeye bağlanmış siyah plastik bir kasadır. Bazı araçlarda dört adet vida, bazılarında sadece metal klipsler tutar.

1. Kutunun kapağını açmadan önce üstündeki tozu bir bezle silin. Aksi halde açtığınız anda o toz doğrudan emme kanalına dökülür.
2. Klipsleri veya vidaları sökün, kapağı yavaşça kaldırın. Vidaları küçük bir kaba koyun; motor bölmesinde kaybolan vidayı bulmak ayrı bir çile.
3. Filtreyi düz şekilde yukarı çekip çıkarın, sallamayın.
4. Kutunun içinde biriken yaprak, böcek ve tozu nemli bezle alın. Elektrik süpürgesi de işe yarar. Hava üflemeyin, kiri kanala itersiniz.

Bu arada kutunun içindeki hortum bağlantılarına, kelepçelere ve varsa kütle hava akış sensörünün ucundaki tele bir bakın. Hortumlarda çatlak varsa, filtreniz ne kadar temiz olsa da motor filtresiz hava emmeye devam eder. Kemer ve hortum kontrolünü anlattığım bölüm bu noktada tam olarak devreye giriyor.

Yıkama, Kurutma ve Yağlama Üçlüsü

İşin özü burada. Ben genelde üretici setlerinden birini kullanıyorum ama elde olmadığında ılık suyla ve az miktarda deterjansız temizleyiciyle de sonuç aldım.

Yıkama

Filtreyi ters yönde, yani havanın çıktığı taraftan suyla yıkayın. Böylece kir girdiği yönden dışarı atılır, daha derine gömülmez. Musluğu kısık tutun; basınçlı yıkama makinesi gazlı bezi yerinden söker. Temizleyici spreyi püskürttükten sonra 10 dakika beklerim, kir yumuşar. Filtreyi asla ovmayın, fırçalamayın.

Kurutma

En çok hata yapılan yer bu. Filtre tamamen kendi kendine kurumalı. Kompresörle üflemek, saç kurutma makinesi tutmak veya güneşte kızgın kaputun üstüne bırakmak lifleri deforme eder. Gölgede, hava alan bir yerde dik durumda bekletirim; sıcak havada 3-4 saat, nemli havada bir gece sürebilir. Elinizle sıktığınızda hiç nem hissetmiyorsanız hazır.

Yağlama

Yağsız pamuklu filtre, filtre değildir; ince tozu tutan şey yağın kendisidir. Yağı gazlı bezin kıvrım tepelerine değil, kıvrımların dip çizgisine ince bir şerit halinde uygularım. Sonra 15-20 dakika beklerim; yağ kendiliğinden yayılır. Bez üzerinde açık renkli, yağ almamış lekeler kalırsa oralara noktasal olarak azıcık daha eklerim.

• Motor yağı, gres, zincir yağı gibi şeyleri kesinlikle kullanmayın.
• Fazla yağ, kütle hava akış sensörünün teline yapışıp arıza lambası yakabilir.
• Renk, homojen bir tonda olmalı; damlayacak kadar ıslak değil.

Takma ve Sonrasını Takip Etme

Filtreyi yerine oturturken lastik contanın kutunun kanalına tam yerleştiğinden emin olun. Kapağı kapatıp klipsleri taktıktan sonra elinizle bastırıp kenarlarda boşluk olup olmadığına bakın. Vidaları sıkarken plastiği çatlatmayacak kadar, ama gevşemeyecek kadar sıkın.

İlk sürüşte iki şeye dikkat ederim: rölanti dengesi ve gaz tepkisi. Motor titriyor ya da arıza lambası yandıysa büyük olasılıkla sensöre yağ bulaşmıştır; bu durumda sensörü özel temizleyiciyle silmek gerekir. Ben temizlik sonrası kilometreyi bir yere not ediyorum, böylece bir sonraki bakımı gözden kaçırmıyorum.

Tozlu yollarda, şantiye